A ! Lenn... http://alenn.nireblog.com Sat, 21 Nov 2009 21:21:16 +0100 A ! Lenn... http://files.nireblog.com/blogs/alenn/gravatar.gif http://alenn.nireblog.com http://nireblog.com Hospitalo sepetaĝa, Walter Klag, Aostria (1990-1991) http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/20/hospitalo-sepetaga-walter-klag-aostria-1990-1991 http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/20/hospitalo-sepetaga-walter-klag-aostria-1990-1991 En esperanteg eo al levr-mañ. Talvezout a ra e ditl "An ospital e seizh estaj". Un danevell eo e gwirionez, skrivet en un doare dieub gant an aozer diwar danevell Dino Buzatti Sette Piani, a zo en italianeg el levrig divyezhek (n'em eus ket gellet profitañ eus an divyezhegez-se evit kompren gwelloc'h o vezañ ma ne gomzan ket italianeg, gwelet 'm eus memestra e oa pell testenn orin Sette Piani eus hini Walter Klag).
20 pennadig, berr-kenañ a-wezhioù, a ya d'ober an danevell. Skrivet eo en un doare eeun, gant ur geriaoueg diazez hag ur bern divizoù. Skrivet brav eo dre vras, nemet er fin ma klask Walter Klag, div wezh, fourrañ en e destenn fedoù gwir diwar-benn muntrerien ez eus bet anezho : terriñ a ra al lusk, a-fed istor met ivez a-fed skritur peogwir eo kalz hiroc'h ha diaesoc'h da lenn ar pennadoù-se.
Plijus eo mennozh an danevell (mennozh Dino Buzzati eta) : un den a ya da vezañ soagnet en ur glinikenn. Dre ma n'eo ket grevus e gleñved e loj e seizhvet estaj ar savadur. Seul glañvoc'h, seul izeloc'h, setu reolenn an ti ! Lakaet e vez da ziskenn tamm ha tamm evel ma c'heller soñjal... E rez-an-douar e varver.
Ne oa ket diaes da lenn, graet 'm eus div wezh memestra, an eil gwezh gant ur geriadur evit gwiriañ n'em boa ket treuzkomprenet traoù 'zo.
Tro 'm eus bet da soñjal, en ur lenn an danevell-mañ, n'eus ket da gaout mezh rak ar pezh a vez embannet e brezhoneg. En desped d'e sioù e ya pep skrid, en ur yezh "vihan", da binvidikaat ar bern...

Comments

]]> Fri, 20 Nov 2009 09:05:41 +0100 L'invitée, Simone de Beauvoir, Frañs (1943) http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/19/linvitee-simone-de-beauvoir-frans-1943 http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/19/linvitee-simone-de-beauvoir-frans-1943 L'invitée
Iskis kenañ e oa al levr-mañ da lenn ha sebezet on chomet pa m'eus bet serret anezhañ, o vezañ ma ne ouien tamm ebet eus petra e kaozee e gwirionez. Kinnig a ra ar skrivagnerez ur c'houblad karantezus, met dieub, a ziskouez kaout un emzalc'h modern-kenañ (skiant-faltaziek zoken bremañ m'omp aet war-gil a-fed moral abaoe ar bloavezhioù 70...) : e mod-se e c'hell pep hini mont da welet tu pe du, bevañ un avañtur bennak, ha distreiñ d'e gile da gontañ dezhañ troioù-distroioù e galon. Met pa ya an avañtur da sirius evit unan pe egile e vrañsell kempouez ar garantez hag e lak anezhi en arvar. Kement-se o tremen just a-raok an eil brezel-bed : ur ral eo lenn seurt skridoù diwar-benn ar prantad-mañ eus an Istor. Koulskoude e santer, en doare m'eo skrivet, en deus koshaet al levr a-fed foñs un disterig. Deskrivet eo munut-munut an disterañ soñj a dreuz empenn an tri fenndudenn hanter (un triad, e kreiz ar jeu, ha Gerbert da lakaat traoù 'zo er gouloù), ken munut ma chomen alvaonet o soñjal el labour ijinañ hag e resisded karakter pep tudenn.
En em laosket on da vont gant red an darvoudoù, pe an nann-darvoudoù kentoc'h, ha kavet mat a-benn ar fin met iskis kenañ, netra da welet gant ar romantoù amerikan a lennan diouzh boaz, dibosubl din deskrivañ gant gerioù eeun eus petra oa kaoz. Plijet on bet dre vras daoust m'em eus kavet hirig al levr un tamm... ha n'eo nemet en ur glask ur skeudenn evit va fennad em eus kavet, e Wikipedia, an alc'hwez evit kompren ar pezh 'moa lennet.
N'eo ket "L'invitée" ur gwir romant : deskrivet e vez ennañ an darempred a oa etre Sartre, Simone de Beauvoir hag Olga. Krog e oa ar skrivagnerez da sevel en he romant he soñjezon a brederouriez evit ar pezh a sell ouzh kann an emskiantoù etrezo hag ouzh posublted, pe get, ar c'hemm-ouzh-kemm. [L'Invitée est publié en 1943. Elle y décrit, à travers des personnages imaginaires, la relation entre Sartre, Olga et elle-même, tout en élaborant sa réflexion philosophique concernent la lutte entre les consciences et les possibilités de la réciprocité.]

Ne blij ket re din gouzout re a draoù diwar-benn al levrioù emaon o vont da lenn, met santout a ran 'mije tennet muioc'h eus va lennadenn pa 'mije gouezet kement-se a-raok. N'eus forzh, talvezout a rae ar boan memestra, ha savet ennon c'hoant bras da c'houzout muioc'h diwar-benn Simone de Beauvoir a oa, war a welan, ur plac'h a-benn ! (hag "a benn"...)

Comments

]]> Thu, 19 Nov 2009 23:08:04 +0100 Evel-se e oamp, Herve Herri (1982) http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/12/evel-se-e-oamp-herve-herri-1982 http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/12/evel-se-e-oamp-herve-herri-1982 Evel-se e oamp
Emañ al levr etre an dastumad eñvorennoù hag an danevelloù, o vezañ ma kont ar skrivagner buhez tud all egetañ a-wezhioù. Ar santimant 'm eus bet memestra da lenn e vuhez, daoust ma vije kreizennet an eñvorennoù war tem e labour a vouler. Aes eo da lenn, skrivet en ur brezhoneg lennek "klasel" ma c'heller lavaret, kuit a droiennoù lec'hel met gant ur geriaoueg resis ha spis. Plijadur em eus bet o lenn al levr-mañ peogwir e skeudenn mat tre Breizh an XXvet kantved (penn-da-benn, kazi) er gêrioù. Kalzig a fent zo el levr ivez, mousc'hoarzhet e vez, c'hoarzhet a-wezhioù ! Ur spered didrabas a ziskouez kaout ar skrivagner, hep bezañ pout, ar pezh a lak flour al lennadenn. Skoet on bet gant an diforc'h a ambiañs war ar prantad-labour gwezhall ha bremañ : diaes eo da empentiñ evidomp !
En desped d'e ditl divlaz ha d'e c'holo diamzeriet eo Evel-se e oamp ul levr bourrus a zesker ur bochad traoù ennañ.

Comments

]]> Thu, 12 Nov 2009 13:27:00 +0100 Dictionnaire des Utopies, Michèle Riot-Sarcey, Thomas Bouchet, Antoine Picon, Frañs (2002) http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/05/dictionnaire-des-utopies-michele-riot-sarcey-thomas-bouchet-antoine-picon-frans-2002 http://alenn.nireblog.com/post/2009/11/05/dictionnaire-des-utopies-michele-riot-sarcey-thomas-bouchet-antoine-picon-frans-2002 Dictionnaire des Utopies
Kantreet ha digantreet en deus va ijin rak an titl brokus-mañ a-raok ne c'hellfen tapout krog em lennadenn da vat ! Traoù 'zo 'm boa divinet e vijent e-barzh (More, Fourier, ar yezhoù ijinet...) lod all avat zo bet dic'hortoz-krenn : "la grève générale", "internet", "l'imagerie pastorale dans les opéras", "le somnambulisme" ha meur a hini all...). Urzh al lizherenneg, doujet dre m'emaomp en ur geriadur, zo bet un abeg all da lenn al levr-mañ gant kement a blijadur ha da zegemer ar pennadoù evel kement a souezhadennoù. Ur misi !
Arabat chom gennet war ar pennad-digeriñ, start a-walc'h. Reiñ a ra an ton koulskoude : emaomp war un dachenn skiantel. Sirius ha diellet eo ar bras eus ar pennadoù. Desket 'm eus ur mor a draoù. Ar pennadoù, niverus, o plediñ gant prederouriezh pe teologiezh a vije ret kemer amzer evit o dielfennañ gant ar c'hemplezh m'int evit an amatourez ma z'on : ar geriaoueg arbennig zo enno oa dianav-krenn din a-wezhioù. Kavout a ra din koulskoude e ya an diaestaerioù-se d'ober pinvidigezh al levr-mañ en tu all d'al lennadenn gentañ ; ne ya ket e vouedenn da hesk. Talvoudus e c'hello bezañ kement pennad zo ennañ, implijet evel ma tle bezañ en ur geriadur : diouzh an ezhomm.
Plijet e vo ar vrezhonegerien gant meneg meuleudius Enez ar Rod p.214 moarvat !
261 pennad zo er geriadur-mañ (embannadur 2006) : 261 teñzor bihan, ha 261 dor a zigor war levrioù all 'm eus c'hoant da lenn. Sur on bremañ ne vo ket hir a-walc'h va buhez evit en ober ! Mennet on start da gregiñ gant "La philosophie pour les nuls" koulskoude ;-)

Comments

]]> Thu, 05 Nov 2009 11:08:53 +0100 Fin din skriva e brezhoneg ?, Mikael Madeg (2009) http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/28/fin-din-skriva-e-brezhoneg-mikael-madeg-2009 http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/28/fin-din-skriva-e-brezhoneg-mikael-madeg-2009 Fin din skriva e brezhoneg

Prenet 'm eus al levr peogwir eo ur stagadenn da "Ur sell a-dreñv war un oberenn", daoust d'ar rentaou-kont flemmus em boa lennet diwar e benn e-barzh "Ya" hag "Al Liamm", ma 'm eus soñj mat, peogwir en em santan bizet war-eeun : bep bloaz ez an da c'houlenn gant ar skrivagner hag-eñ eo bet embannet ur romant bennak nevez gantañ, peogwir e plij din lenn e romantoù dre vras, ha peogwir em eus desket ur bern traoù en ur ober, daoust ma vije anat en e holl skridoù lennegel techoù displijus 'zo (met daoust hag-eñ ne c'heller ket lavaret ar memes tra diwar-benn ar skrivagnerien all, ar re a skriv ouzhpenn ul levr ?). N'on ket a-du gant ar burutelladennoù : me gav din ez eus ur bern traoù gwir el levr-mañ. Abegoù zo da baranoia Mikael Madeg ; n'eo ket ur skrivagner doujet, na karet, gant ar vrezhonegerien, abalamour d'e bersonelezh a gredan, d'e berzhioù kasaüs o kregiñ gant "em..." : emgarantez,... Un emzalc'h bugel eo a-berzh ar vrezhonegerien (ne zeuont ket da vezañ e lennerien dre se) dreist-holl pa weler nag a voued a zo en e levrioù. Ne c'hellan ket muzuliañ ar pezh 'n eus degaset din a-fed brezhoneg, dija, hep kontañ ar sevenadur, ar blijadur da heuliañ e harozed hag ur vousfent soutil ral.
Krediñ a ra listennañ 39 abeg da baouez skrivañ romantoù a-raok lavaret e raio memestra ma peg ennañ, pezh a souetan. Mat eo e vije skrivet du war wenn seurt siliennoù n'int ket aes da bakañ daoust ma vijent damwelet tamm pe damm gant pep hini. Souezhet on bet gant traoù 'zo, da skouer ar fed 'vije feuket gant ar fent vez graet ouzh e bizhoni : alies em eus gwelet anezhañ o c'hoarzhin diwar e goust dezhañ war ar sujed se, war-eeun pe en e levrioù !
Faziañ a ra war ur poent, a gav din : krediñ a reer e vije bet o c'hortoz loreoù evit e oberenn a-hed e vuhez. Koulskoude eo anat din n'eus ket da c'hortoz brud war ur prantad ken berr. M'eo talvoudus e oberenn ne vo gwelet nemet war e lerc'h, ha ne raio nemet kreskiñ gant an amzer. Ne dalv ket kalz tra ar prizioù lennegel, ar pezh a zispleg mat en 10vet kraf, sujed int ouzh ar c'hiz, roet gant tud a rakvarn hervez ar skol-mañ-skol, lakaet tal-ouzh-tal skridoù n'heller ket keñveriañ...
C'hwerv eo soñjezonoù Mikael Madeg gant gwir abeg. Dre zichañs, dont a ra al levrig-mañ just war-lerc'h ur romant mat tre gantañ (sinet Mac Domnhaill). Me gav din eo talvoudus lenn ar pezh en deus da lavaret evit kompren gwelloc'h anezhañ met ivez evit teurel gouloù war bed ar skrivagnerien vrezhoneg : aner, met ret, evit adkemer pozioù Yann-Bêr Piriou...

Comments

]]> Wed, 28 Oct 2009 08:56:15 +0100 Mevelien an urzh 3 - Mestr an tremen, Yann-Fañch Jacq (2009) http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/19/mevelien-an-urzh-3-mestr-an-tremen-yann-fanch-jacq-2009 http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/19/mevelien-an-urzh-3-mestr-an-tremen-yann-fanch-jacq-2009 Mestr an tremen

Levr diwezhañ an heuliad teir levrenn Mevelien an urzh eo hennezh. Mont a ra mat gant an eil hini, o vezañ ma kendalc'h ar penndudennoù da bourmen en amzer, pezh a ro tro d'al lenner da vevañ fedoù pouezus 'zo eus an Istor.
N'on ket tik gant an itrik daoust ma ne vije ket fall : re a ober 'zo evidon, o lazhañ kement tra all. An tudennoù a anavezer abaoe teir levrenn zo estrañjourien evidomp c'hoazh, ur c'horf o deus, ket a ene. Meneg zo eus karantez, eus mignoniezh, met chom a ra e stad ar gerioù, ne vez ket bevet na gant an tudennoù na gant al lenner. Kregiñ a ra mat tre al levr koulskoude, desachet e vez an evezh diouzhtu, siwazh ne zalc'h ket war an hirder hag e c'heller enoeiñ daoust ma vije strilh war an ober.
Dipitus e kavan ar fin dreist holl, n'eo ket bet gouest ar skrivagner da adpakañ e holl rikoù en e sac'h a-raok mont kuit ; kontrol da se e tigor war tudennoù all c'hoazh... ur fin evit an trede levrenn n'eo ken, ouzhpenn : ret vije bet lakaat an tudennoù da zistreiñ en o metoù orin, pa ne vije nemet dre ar soñj, evit gellout muzuliañ an hent graet.
Ma, n'eo ket displijus da lenn kennebeut, dre m'eo aes hag a-vremañ. Klouar e choman, traken.

Comments

]]> Mon, 19 Oct 2009 11:54:59 +0100 Comment écrire de la fantasy et de la science-fiction, Orson Scott Card, Amerika (1990) http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/19/comment-ecrire-de-la-fantasy-et-de-la-science-fiction-orson-scott-card-amerika-1990 http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/19/comment-ecrire-de-la-fantasy-et-de-la-science-fiction-orson-scott-card-amerika-1990 Comment écrireDiaes 'vije bet din chom diseblant dirak al levr-mañ, skrivet gant unan eus ar skrivagnerien em eus ar brasañ doujañs evito, gant ar pell e vezer kaset gant e ijinadennoù.
Unan eus gwellañ perzhioù al levr-mañ eo stil Orson Scott Card : ha pa vije en ul levr n'eus istor ebet ennañ e chom plijus tre da lenn, dont a ra a-benn ar skrivagner da fourrañ ur bern istorigoù diwar-benn e vuhez ha geneliezh e romantoù, ha da implijout ur bern skouerioù a-hend-all, tennet eus al lennegezh emañ o kaozeal diwar he fenn. En ul lec'h bennak e lak anezhañ e-unan da farouell o klask gwerzhañ un dra bennak d'an dremenidi war ar marc'had, ha gwir eo e c'hell e don tostaat eus se a-wezhioù, gant ar sklaer hag eeun m'eo e lavar, met dreist pep tra eo ar santimant a chom hini ul lennadenn blijus ha didaktik.
N'on ket sur e vije un hentenn beurvat evit en em lakaat da skrivañ avat, daoust ma n'em bije netra da rebech ouzh ar c'huzulioù a ro : ar fed e vijent kontet kentoc'h eget listennet a lak diaes an implij anezho. Kalz a guzulioù damheñvel kinniget en un doare berroc'h em eus kavet n'eus ket pell 'zo war lec'hienn ar gazetenn Solaris. E levr Orson Scott Card n'em eus ket kavet dedennus, kennebeut, ar c'huzulioù o tennañ d'ar c'hempouez etre ar vuhez familh hag al labour skrivañ, pe an alioù leun a furnez (met ken anat...) diwar-benn merañ an arc'hant a zeu diwar al labour graet (marteze eo ivez dre ma ne c'hell ket dedennañ seurt traoù skrivagner brezhoneg ebet...). Plijout a ra din, koulskoude, keñveriañ sevenadur ar Stadoù-Unanet gant hon hini.
Desket e vez a bep seurt, diwar-benn ar soñjoù, an itrik, an tudennoù hag o fsikologiezh (daoust ma ne vije ket ken aes hag ar pezh a ziskouez, eñ hag en deus ar stek evit se !), ar savboent... d'am c'hentañ lennadenn em boa kavet un tammig enoeüs ar pajennoù niverus diwar-benn an diforc'h etre skiant-faltazi ha moliac'h, met a-benn ar fin e kav din e teuont a-reizh, talvoudus eo gouzout ar pezh emaer oc'h ober ! Alies e chomen etre daou e oberennoù Orson Scott Card hag a dremen en ur bed a seblant bezañ krennamzerel da gentañ (un tammig evel en Enez ar Vertuz Youenn Olier).
Dedennus kenañ e kavan al levr-mañ gant Orson Scott Card evit kompren gwelloc'h an oberennoù skiant-faltazi pe moliac'h a blij din kement, intrañ un tammig muioc'h huderezh al levrioù-beajiñ-meur-se. Lennet e vez levr didaktik Orson Scott Card meur a wezh, digudenn, gant an niver a draoù dedennus a zo e-barzh. Talvezout a ra ar boan e brenañ.

Comments

]]> Mon, 19 Oct 2009 11:29:54 +0100 Un'... div, teir..., Awen Kerin (2009) http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/13/un-div-teir-awen-kerin-2009 http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/13/un-div-teir-awen-kerin-2009 Awen Kerin
Souezhus em eus kavet dizoloiñ un dastumad danevelloù e-touez al levrioù a gemero perzh er Priz ar Yaouankiz o tont : betek-henn ne oa bet nemet romantoù. Digempouez e kavan ivez : daoust ha ne vo ket techet ar grennarded da votiñ evit ar skridoù berrañ posubl, aesañ posubl da lenn ? Hag ouzhpenn eo bet skrivet al levr gant peder skrivagnerez disheñvel, pezh a zistero talvoudegezh ar priz e kenkaz vije roet d'al levr-mañ : domaj e kavan.
An holl draoù-se a soñjen a-raok kregiñ e-barzh ; koulskoude em eus kavet mat al levr. Evit un abeg pennañ : kavout a ra din eo kempoell an doare m'eo bet renket ar peder danevell, o tiskouez pep hini un oad disheñvel, kosoc'h-koshañ, e buhez un harozez bennak, disheñvel bep tro ivez. N'ouzon ket hag-eñ eo bet skrivet an danevelloù a-ratozh-kaer evit se, met ur soñj mat eo. Plijet on bet ivez gant an danevelloù o-unan, dreist-holl hini Mai-Ewen, fromus hag en ur yezh n'eus ket blaz ar skol warni, hep bezañ diaes da lenn.
N'on ket sur e vo dedennet ar baotred gant seurt lennegezh : n'eo ket dister, met ret eo bezañ gouest d'en em lakaat e plas ur vaouez, ar pezh ne vez ket goulennet alies gant ar baotred-lennerien, kontrol d'ar merc'hed a c'hell c'hoari pezh n'eus forzh peseurt haroz : un afer a voazamant ! abaoe keit all... met ul levr mat eo, aes da lenn, hag o plediñ gant temz-spered an tudennoù : rouez eo, dreist-holl evit an oadoù-se.

Comments

]]> Tue, 13 Oct 2009 20:36:24 +0100 Treid daouhualet, Kate Roberts, bro-Gembre (1936) http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/08/treid-daouhualet-kate-roberts-bro-gembre-1936 http://alenn.nireblog.com/post/2009/10/08/treid-daouhualet-kate-roberts-bro-gembre-1936 Troidigezh ar romant-mañ zo deuet er-maez e brezhoneg e 1988.

El levraoueg-kêr e-kichen du-mañ 'm eus diskoachet al levr kaer-mañ n'em boa klevet anv biskoazh anezhañ. Ur golo divalav spontus a c'hell bezañ kaoz e vije c'hoazh e katalog Emgleo Breizh, gwell a se evit ar re zo stag ouzh an diabarzh muioc'h eget ouzh an diavaez.
Istor ur familh paour eus Norzh bro-Gembre eo, tro penn kentañ an XXvet kantved. Kontet eo eus an diabarzh, en ur daoler kalz a bled ouzh santimantoù an dud hep bezañ chuchu. Taolennoù brav-tre a zo a-hed al levr ha dispaket eo eus ar c'hentañ personelezh pep tudenn. Brav ha fromus eo, daoust m'em bije bet keuz e vije bet graet lammoù ken bras en amzer : ober a ra un tammig evel un heuliad danevelloù stag holl ouzh ar memes danvez (ar memes familh) hep na vije heuliet atav ar memes penndudenn. Daoust da se eo dreist, en ur brezhoneg eus ar c'hentañ gant Job Abasq (Didrouz !) daoust ma vije amsklaer frazennoù 'zo dre o hirder alies, abalamour m'int bet troet re feal marteze, n'ouzon ket.
War a seblant eo gwall vrudet Kate Roberts e bro-Gembre, domaj eo ne vije ket bet lakaet e brezhoneg levrioù all ganti ; n'eo ket hennezh he hini brudetañ.

Comments

]]> Thu, 08 Oct 2009 08:14:45 +0100 Glamorama, Bret Easton Ellis, Amerika (1998) http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/30/glamorama-bret-easton-ellis-amerika-1998 http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/30/glamorama-bret-easton-ellis-amerika-1998 Glamorama
Lenn Glamorama zo un tammig evel bezañ e-unan dirak ur mell boestad chokoladoù : goût a reer e vor klañv met n'heller ket herzel ouzh debriñ anezho betek an hini diwezhañ. Kregiñ a ra dousig ouzhpenn, c'hwek eo ar penn kentañ, ha pa gomprener eus petra zo kaoz e gwirionez eo re ziwezhat evit paouez !
Ar skrivagner-mañ n'en deus aon rak netra 'toare ; din-me e ro aon bras e ijinadennoù, hep kontañ ar fed int feuls sofkont : un doare en deus da ren e dudennoù a zegas kalz a suspens. Iskis eo, peogwir e tremen en ur metoù n'eo tamm ebet va hini, ha da gentañ e kemeran e levrioù gant ar soñj dispis n'hellin ket intrañ e ved, n'hellin ket bezañ lod e kudennoù dramm, arc'hant, merkoù... e binvidien. Fazian a ran, evel just, ha daoust d'an eur o treiñ n'on ket bet evit pozañ Glamorama e-pad ar 400 pajennad diwezhañ. An diskoulm, dic'hortoz krenn e-keñver al lodenn gentañ, n'eus lakaet ac'hanon da vagañ keuz o vezañ chomet dievezh war ar pezh a seblante din bezañ dister da gentañ, hag a oa pouezus a-benn ar fin, pezh a ziskouez pegen mat eo frammet e romant.
Ul levr evel hennezh zo un taol-pleustr evit al lenner, ur c'hentañ bolodenn ecstasy, distoubañ a ra un eston, ha pa vez douaret e vezer klañv. Dindan gazel-ge e oan betek re e-pad va lennadenn gentañ, me garfe gouzout perak dre un eil hini, siwazh ne vin ket gouest da adlenn anezhañ evit tennañ e vouedenn-danevelliñ dioutañ : kalz re feuls eo evidon. Abalamour da se eo e romant kentañ Moins que zéro va hini muiañ-karet evit poent : ar feulster ennañ a chome psikologel. Lenn a rin ar re all memestra. Ur skrivagner meur eo.

Comments

]]> Wed, 30 Sep 2009 20:45:07 +0100 Boudig an aod, Paol Feval, Frañs (1850) http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/21/boudig-an-aod-paol-feval-frans-1850 http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/21/boudig-an-aod-paol-feval-frans-1850 Boudig an aod

Emañ an embannadur vrezhonek eus 1987.

Aes eo kompren perak eo bet lakaet meur a levr gant Paol Feval e brezhoneg : lavarout a rae e oa breton ha lorc'h ennañ gant se. Lakaet eo bet war-wel en Boudig an Aod muioc'h eget e levrioù all gantañ marteze. Arouezius eo ar senenn a weler enni ar c'hozh Huon a Vaorever o tiouganiñ diskar Breizh daoust ma tremenfe ar romant tro 1400.
Plijus a-walc'h eo ar romant da lenn, dre m'en deus ar stek Paol Feval evit itrikañ un ober rouestlet a-walc'h, daoust ma vijemp engortoz eus an darvoudoù alies gant ar boaz m'emaomp ouzh an istorioù, etre an tele, al levrioù hag all ! ha kavet en deus din e oa mat an droidigezh graet gant Per Denez hag Ernest ar Barzhig : daoust ma vije aes ar brezhoneg da lenn e teskan gerioù ur wezh an amzer ha plijus eo.
Koulskoude en deus kavet din ivez e oa un tammig re c'hros an tudennoù, re bimpatromet ; dreist-holl ar re a eil renk ; krediñ a rafer bezañ en ur film pe en ur pezh-c'hoari... Soñjet 'm eus e oa marteze gwelloc'h evit bugale eget evit tud gour, met ar pezh a lakfe bugale 8 bloaz da c'hoarzhin n'int ket prest d'e lenn e brezhoneg, ha pa vije lennet dezho ne gomprenfent ket kalz tra en abeg m'eo ret kaout un nebeut gouiziegezh war an Istor evit kompren ar pezh a liamm etrezo ar fermourien hag ar binvidien da skouer. Evel kalz a levrioù brezhoneg eo unan n'en deus publik ebet moarvat.
Nemet evit an dud a zesk, marteze ? Aesoc'h eo kompren un istor emaer engortoz ag an ton hag ar son anezhi ?
Chom a ra atav an endro dispar : Menez Mikael ar Mor, a vez implijet amañ e draezhennoù mouk hag e vanati kement ha kement. Plijusoc'h eo sellet outañ e mod-se eget dre e stalioù diniver a c'hoarielloù nul made in Sina sur !

Comments

]]> Mon, 21 Sep 2009 08:20:47 +0100 Pensées secrètes, David Lodge, Bro-Saoz (2001) http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/07/pensees-secretes-david-lodge-bro-saoz-2001 http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/07/pensees-secretes-david-lodge-bro-saoz-2001 Pensées secrètes... pe penaos reiñ un titl ne ro ket c'hoant da lenn al levr... krediñ a rafer eo eus ar rummad Harlequin ! E saozneg eo "Thinks..." : gwelloc'h !
Evel just eo an haroz un harozez hag e ouezer kement tra eus e soñjoù, kuzh ha diguzh. Met kement-all a ouezer diwar-benn he c'henlabourer, ha dedennus eo keñveriañ an daou tro ha tro a-hed al levr.
Evel boaz eo frammet mat tre ar romant ha studiet pizh an tudennoù, ar re a eil renk zoken. C'hoarvezout a ra atav e skol-veur Gloucester, ha tremen a ra ur wezh an amzer un dudenn bennak a anavezer dre ur romant all, doare ur serr-lagad, farsus. Mat eo adimplijout un en-dro ha rekipeoù arroutet dija, koulskoude ne gavan ket ar romant-mañ kenkoulz hag an tri 'moa lennet a-raok. N'eus ket kalz a fent ken, hag, a-benn ar fin, nebeutoc'h a awen ivez.
Ne baouezer ket da zeskiñ traoù gant David Lodge : diwar-benn ar skiantoù-anavoud hag ar meiz, ar wezh-mañ. Gant se e chom plijus da lenn atav daoust ma ne vije ket unan eus e romantoù gwellañ moarvat.

Comments

]]> Mon, 07 Sep 2009 20:01:38 +0100 L'Espéranto de poche, Klaus Dahmann, Thomas Pusch, emb. Assimil, Frañs (2009) http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/03/lesperanto-de-poche-klaus-dahmann-thomas-pusch-emb-assimil-frans-2009 http://alenn.nireblog.com/post/2009/09/03/lesperanto-de-poche-klaus-dahmann-thomas-pusch-emb-assimil-frans-2009 Esperanto de poche Gant viruz ar grip o tostaat em eus divizet nompaz mervel sot, setu perak em eus lakaet va fri el levr bihan-mañ. Ouzhpenn ur gudenn zo gant ar yezh esperanto evit unan n'anavez ket anezhi : un anv droch he deus ; droch e c'hell bezañ da welet pe da glevet ivez gant ar gerioù gwall eeun zo enni : ha ne vijer ket oc'h ober goap ac'hanoc'h ? hag ouzhpenn em eus bet an dichañs, em buhez, d'en em gavout gant ur bern esperantegerien n'em gleven ket ganto... Peadra zo d'en em c'houlenn, eta, perak e talc'h da vevañ ha da vezañ difennet gant kement-se a dud.
Gwalc'het eo bet va c'huriusted gant al levr-mañ. N'eo ket un hentenn glok, gwall skañv eo, mat d'ober ur vrav a dañva koulskoude. Div lodenn a ya d'ober al levr : ul lodenn a vez kinniget ar yezhadur enni (honnezh zo klok a-walc'h moarvat : sañset eo yezhadur an esperanto bezañ eus ar skañvañ tout) ; hag unan all, ur wezh m'ho peus paket ar sistem, da ginnig degouezhioù pleustrek : en aerborzh, war ar maez, er stal, ha kement 'zo). Plijet on bet gant an elfennoù sevenadurel, mat tre da baskañ ar B.A. BA d'ar re ne ouezont ket ur siseurt war ar sujed, eveldon : da betra deskiñ ? Gant piv kaozeal ? Petra ober gant ar yezh ? hag all. Diskouez a ra an hentenn skañv-mañ bezañ troet war-zu an dud yaouank kentoc'h ha kavet e vez ivez ur bern kuzulioù sot a-walc'h war an doare d'en em ren pa veajer da skouer.
Plijet kalz on bet gant ar yezh a-benn ar fin. En doare ma komprenan an traoù e vije en esperanteg un ostilh aes ober gantañ evit en em goñsoliñ da chom hep gellet deskiñ holl yezhoù ar bed : ar re ne zesker ket a c'heller mont e darempred war-eeun gant tud a gomz anezho dre hanterouriezh an esperanteg. Evel just ne servijo nemet da gaozeal gant esperantegerien all ; pezh a ra ur seurt kleub bedel : n'eo ket disheñvel eus kleub ar vrezhonegerien e Breizh. Met perak pas ? Bremañ 'm eus c'hoant da zeskiñ : c'han da adlenn va levrig en ur zeskiñ anezhañ dre 'n eñvor... An distro-skol eo, poent stagañ gant al labour-penn !

Comments

]]> Thu, 03 Sep 2009 09:02:42 +0100 Frederig, Hans Peter Richter, Bro-Alamagn (1961) http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/29/frederig-hans-peter-richter-bro-alamagn-1961 http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/29/frederig-hans-peter-richter-bro-alamagn-1961 Frederig

Embannet eo bet e brezhoneg evit ar wezh kentañ e 2007. Meur a wezh em boa lennet anezhañ e galleg pa oan bugel, ha soñj 'm eus e veze studiet alies er skolaj d'ar mare-se. Nebeutoc'h e vez lennet bremañ ha domaj eo kar n'en deus ket koshaet tamm ebet : 'm eus aon e klasker reiñ d'ar vugale a-vremañ lennadurioù muioc'h optimist... gwelet em eus zoken en ul lec'h bennak eo bet lod al levr-mañ en ur roll a levrioù a c'houlenne tud 'zo e vijent tennet eus estell al levraouegoù dre'n abeg ma lavarent traoù re sklaer d'ar vugale ! Cheu oa bet, met a-benn ar fin n'eo ket bet lakaet da dalvezout an doare kontrolliñ-se, gwell a se.
Setu perak eo mat tre kavout anezhañ e brezhoneg bremañ.
Taolet em eus muioc'h a evezh ouzh ar framm em lennadenn-diwezhañ-mañ : kontet vez ar fedoù hervez urzh an amzer ; ar fedoù pennañ nemetken, just an darvoudoù a denn ouzh darempredoù Frederig hag an dezreveller. bep tro vez resisaet ar bloavezh e penn ar pennad : mat tre evit kavout e verkoù en Istor, merzout ne oa ket deuet ar gasoni ouzh ar Yuzevien en un taol e 1939 da skouer : n'eo ket anat evit ar vugale. Plijet on bet kalz gant ar fin, em boa soñj anezhi evel just met pas en he munudoù : dreist e kavan al liamm etre linennoù kentañ al levr o tigeriñ war Polycarpe ar c'horrig-liorzh, hag al linennoù diwezhañ ma weler en deus kollet Frederig pep denelezh e spered al lojer a soursi ouzh yec'hed e gorrig plastr hag a ra fae war kelan ar c'hrennard marvet abalamour dezhañ. Eeun eo met efedus spontus.
Heuliet em eus a-dost an tudennoù a eil renk ivez, pezh ne raen ket da 10 vloaz : laouen on bet o c'hellout niveriñ kalz anezho, an holl kazimant war-bouez daou (hag ar bugel dezreveller, e oberoù o vont diouzh tu an nazied pe ar yuzevien, hervez... hep dezhañ pouezañ ar pezh a dalv), ne gemerent ket perzh a galon vat e emdroadur ar politikerezh. Gwelet e vez tud boutin, a emezell er "Parti" evit kaout droedoù sokial, pe evit en em wareziñ peogwir o deus traoù kozh da guzhat da skouer. Pouezus kenañ eo diskouez d'ar vugale pegen lies e oa, hag eo c'hoazh, an Alamaned, tud da gentañ eveldomp ha n'eo ket "enebourien" evel ma reont diouto, tud o klask mirout o denelezh en ur wareziñ o familh.
Kalz a bri a zoujan da seurt oberennoù evit ar vugale : Frederig zo ul levr da lenn hag adlenn da n'eus forzh peseurt oad, a vez from ha kentel da dennañ dioutañ. E savboent neptu hag e skritur eeun ha sklaer a harz outañ da goshaat. Ur bennoberenn eo.

Comments

]]> Sat, 29 Aug 2009 20:21:53 +0100 Amour, Prozac et autres curiosités, Lucia Etxebarria, Bro-Spagn (1997) http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/27/amour-prozac-et-autres-curiosites-lucia-etxebarria-bro-spagn-1997 http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/27/amour-prozac-et-autres-curiosites-lucia-etxebarria-bro-spagn-1997 Amour prozac
Lennet e vez buan ha gant ebat, lod eus ar senennoù o vezañ farsus a-walc'h gant ar pell ma kred mont ar skrivagnerez. Plijet on bet gant an didruez m'eo an tudennoù n'eo na mouchet o daoulagad na stagellet o zeodoù.
Koulskoude, n'eo ket tre an doare romantoù a zere ouzh va zemz-spered. Helavar eo ar skritur betek re, o klotañ gant karakterioù eztroet an harozezed, met ponner eo an doare-se da skrivañ ivez. N'eus ket kalz a souezhadennoù en itrik, ha lodennoù 'zo, evel ar fin da skouer, a gavan re sklaer : en un taol eo gouest an tudennoù, gwall gollet a-raok, da sellet ouzh o buhezioù en un doare re objektivel. Re ezpleg eo ar skritur pa c'heller lakaat al lenner da gompren traoù 'zo dre hentoù all ; emzalc'h an dud ha kement 'zo...
N'eus forzh, mat eo e vije deuet al levr-mañ, o kemer tu ar merc'hed a-vremañ, da vezañ ur best-seller ; feminist eo ha ne c'hell ket ober droug e lenn.
C'hoarzhet 'meus va gwalc'h gant ur munudig, un notenn a-berzh an troer, o lakaat ar Paxaràn da "enepkrid" (antispasmodique ?)... setu doareoù d'en em louzaouiñ ur seurt ! :-D

Comments

]]> Thu, 27 Aug 2009 07:21:12 +0100 Me a zalc'ho, Ivona Galbrun (1987) http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/21/me-a-zalcho-ivona-galbrun-1987 http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/21/me-a-zalcho-ivona-galbrun-1987 Me a zalc'ho

O kontañ hec'h eñvorennoù emañ ar vaouez el levr. Dedennus eo war meur a boent, ouzhpenn ma oa brezhonegerez vat. Ganet e 1904 e Pariz, eo bet dedennet a-viskoazh, e karantez zoken, gant Breizh, hag oberiant eo bet war meur a dachenn a-hed he buhez. Reiñ a ra munudoù diwar-benn an dañsoù er c'helc'hioù keltiek hag er gevredigezh he deus anavezet, ar Goursez... Pezh 'm eus kavet dedennus eo e ra he buhez evel ul liamm etre ur bern traoù 'm eus klevet anv anezho hep o lec'hiañ atav resis en amzer pe en o en-dro, da skouer : statud ar brezhoneg er skol, harlu brezhonegerien an Emsav e Pariz e-pad an eil brezel-bed, darempredoù gant Roparz Hemon pe Jef Le Penven a anavezan evel sonaozer met ne ouien ket en doa bet d'ober gant an dud-se ; skol Sant Erwan a santer mat enni egin ar skolioù Diwan da zont, ha kement 'zo... Evel just n'em bije ket graet ar memes dibaboù egeti, alies, met a-benn ar fin eo se pinvidigezh al levr, diskouez buhez unan evel m'eo bet, hep rakvarn. Teurel a ra sklêrijenn war istor an emsav.
A-hend-all, paneve ar vouedenn, ha daoust ma vije pinvidik ar brezoneg, n'eo ket gwall hoalus da lenn peogwir n'eo ket frammet gwall vat ; ober a ra monedoneoù en amzer, pezh n'eo ket gwall fur evit unan n'eo ket skrivagner. N'he doa ket bet amzer da beurlipat. Domaj eo ivez ne vije ket diskouezet kement luc'hskeudenn a zeskriv munut e korf al levr.
Ivona Galbrun he deus bevet an XXvet kantved en e bezh, kazimant, o loc'hañ eus ar gevredigezh kozh en ur dreuziñ an daou vrezel-bed. Marvet eo e 1985. Ur blanedenn espar o deus bet seurt tud ha lenn o buhezioù zo evidon kement hag heuliañ ur gentel Istor : kelennus. Plijadur 'zo !

Comments

]]> Fri, 21 Aug 2009 09:53:04 +0100 L'éducation de l'oubli, Angelo Rinaldi, Frañs (1974) http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/05/leducation-de-loubli-angelo-rinaldi-frans-1974 http://alenn.nireblog.com/post/2009/08/05/leducation-de-loubli-angelo-rinaldi-frans-1974 L'éducation de l'oubli
N'eo nemet tamm-ha-tamm e vezer intret gant ambiañs ispisial ar romant-mañ : ret eo bezañ er stad-spered a oa a-raok ar genrouedad, pa veze anat ne vije plijadur ebet hep pasianted ha gorregezh. An haroz a ya dre me ; deskrivañ a ra tourmantoù munut e vuhez, ha drezo e tamweler tourmantoù bras, direizhderioù bet hag o deus stummet anezhañ evel m'emañ pa gont e istor.
Da gentañ e kave din ne oa netra boutin etrezomp. Deuet on da anavezout anezhañ, ha gant se d'e briziañ. Ne oan ket ken digas en e geñver er fin.
Plijet on bet gant ar skritur, a gavan koshaet koulskoude gant ar bourrus ma kav ar skrivagner troidellat er munudoù : marteze emañ amañ an hoal... Meur a wezh o deus graet soñjoù Jose o hent e-barzh va re, pe kejet gant soñjoù em boa maget a-raok. Plijet on bet gant ar re a blede gant ar skrivañ, n'int ket niverus, met talvoudus. Skoüs eo mennozh ar fin, a chom o ribotat en ho penn ur prantad brav. Ouzhpenn da se 'm eus bet tro d'ober un droiad e Korsika. Plijet on bet dre vras eta. Chañsoù bras a zo ne vo ket heñvel evit ar re a vourr ouzh an oberennoù ober enno, sur int da gavout hir o amzer gant al levr-mañ.

Comments

]]> Wed, 05 Aug 2009 08:41:09 +0100 Ur brezelour e oan..., Donnachadh Mac Domhnaill (2006) http://alenn.nireblog.com/post/2009/07/28/ur-brezelour-e-oan-donnachadh-mac-domhnaill-2006 http://alenn.nireblog.com/post/2009/07/28/ur-brezelour-e-oan-donnachadh-mac-domhnaill-2006 Ur brezelour e oan

Un eston eo pegen diellet e c'hell bezañ ar romant-mañ. Ha, kaeroc'h 'zo, war sujedoù nebeut anavezet. Tremen a ra er 16vet kantved war inizi bro-Skos : rannañ a reer buhez ur paotrig eus ar mare-se, e zeskadurezh, e hunvreoù, ul lod bras anezho o vont da wir, ha betek m'en dije kuitaet da vat bro e yaouankiz tro e 30 vloaz da zont da vro-frañs er "garde écossaise".
Ar pezh 'm eus kavet mat tre eo ar sell a-ziabarzh : soñjet em eus kalz e kentañ lodenn Tra ma vo mor pe en Gweltaz an inizi. Dont a reer da anavezout mat-tre annezidi al lec'hioù a vev an haroz enno. Dreist eo.
Daoust hag-eñ en deus tennet ur gentel bennak ar skrivagner eus ar pezh a gaver er bajenn 369 : "An dud en em veul, kaer zo, e vez c'hoant o izelaat, kentoc'h eget o uhelaat"... emañ ar romant-mañ e-touez reoù gwellañ ar skrivagner ha n'eo ket bet lakaet tre ha tre dindan e anv : kentañ tro din da welet ! Met n'eus nemet perzhioù mat Madeg e-barzh. Goude se, ne vo ket gwall fin dezhañ paouez da skrivañ romantoù e brezhoneg emichañs. N'eo ket aet ar vammenn da hesk : da vataat, ne lavaran ket.
Ur bemol pe zaou memestra ? Souezhet on bet o kavout e fin al levr bruderezh evit levrioù evit ar re yaouank... n'em bije ket divinet e oa evito daoust d'an tem. Kalz re dev ha re... skiantel eo evit ar grennarded lennerien a-vremañ a gav din.
Hegaset on bet gant kalz a notennoù o lavaret e oa displeget ar ger-mañ-ger er frazenn da heul en destenn. Terriñ a ra red al lenn hep ret, domaj eo. Ne oa ket ezhomm anezho.

Comments

]]> Tue, 28 Jul 2009 11:06:02 +0100 Alison Lurie, Des amis imaginaires, Amerika (1967) http://alenn.nireblog.com/post/2009/07/23/alison-lurie-des-amis-imaginaires-amerika-1967 http://alenn.nireblog.com/post/2009/07/23/alison-lurie-des-amis-imaginaires-amerika-1967 Des amis imaginaires
Gellet en dije ar romant-man bezan gwall voutin daoust dezhan bezan kempenn ha skrivet gant ur bluenn asur : kavet em eus hirik va amzer betek tro kreiz al levr. Pezh a zo dedennus eo ar fed vije kinniget evel ur studiadenn sokiologel ; un abeg mat da zeskrivan munut oberoù an dud en o endro. Gwelet an tudennoù oc'h en em goll en o itrikoù peuzskiantel zo saoürus. Disliv eo ar sokiologour yaouank a gont an traoù met kenlabourer an dezreveller, Mc Mann, eo bet fardet dezhan ur bersonelezh luziet a-walc'h evit desachan an evezh en un doare plijus eus ar c'hreiz betek ar fin. Koulskoude e kav din e vije bet tu da dennan muioc'h a vouedenn eus ar sonj orin ; ne greder ket c'hoarzhin toutafed, ne c'heller ket chom hep ober kennebeut gwezhioù 'zo... n'eo ket gwall sklaer an ton. 'm eus ket keuz o vezan lennet ar romant, met chom a ran klouar dre vras. Klask a rin lenn traoù all gant ar skrivagnerez diouzh an dro peogwir eo anat e oar petra eo skrivan ur romant. Emichans n'eo ket hennezh e hini gwellan. N'eo bet embannet e galleg nemet 20 vloaz bennak goude ma oa deuet er-maez e Amerika.

Comments

]]> Thu, 23 Jul 2009 13:57:23 +0100 Karantez dispaket (2007) http://alenn.nireblog.com/post/2009/07/16/karantez-dispaket-2007 http://alenn.nireblog.com/post/2009/07/16/karantez-dispaket-2007 Karantez dispaket

Prenet 'm eus an dra-levr-mañ peogwir eo brav tre, e stumm ur golo-lizher dornataet lies gwezh. Lennet e vez buan : n'eus ennañ nemet lizhiri karantez, bet skrivet gant skrivagnerien pe vrezhonegerien a-vremañ a-ratozh-kaer evit sevel an torkad. A-wezhioù e kontont un istor, a-wezhioù e komzont eus an amzer-vremañ ; atav e c'heller divinout hag ijinañ traoù en ur loc'hañ eus pep testenn, digor a ra an nor d'an hunvre ha d'ar rambre, dudius eo. Emichañs eo bet dibabet an tem-mañ evit serriñ klapez ar re a lavar n'eo ket gwall ziorroet geriaoueg ar santimantoù e brezhoneg ? Efedus e vo sur. Klasel eo an tem, met diouzh ar c'hiz e kement koulz a zo. Plijet on bet gant ar pep brasañ eus an testennoù, en o zouez hini Gweltaz Adeux, Yann-Fulub Dupuy, Kemo, Mich Beyer, Mai Ewen, Malo Festan, Al. Merser,... n'echuan ket da follennata, re a zo da venegiñ. En aner 'm eus klasket ul lizher dediet din siwazh. Al lunedoù 'vije kaoz ?? ;-) 8-D

Comments

]]> Thu, 16 Jul 2009 13:38:49 +0100