A ! Lenn...

Anvioù B. De Las Casas, an hini eo bet adskrivet lodennoù eus levr bourzh Koulm gantañ, ha Filip Oillo, troour ha studiour an embannadur e brezhoneg, zo ken pouezus all el levr-mañ : levr bourzh Koulm n'eus ket anezhañ ken, e gwirionez : dipitus !
Ul labour don ha pizh zo bet graet gant Filip Oillo, a ya d'ober an hanter eus al levr hag an hanter eus e dalvoudegezh ivez : pell emaomp eus skeudenn vrav Depardieu o tizhout aodoù amerika... Stadet vez penaos e oa a-raok, ha pegen distrujet eo bet goude tremenadenn Koulm hag e rentaoù-kont d'ar rouaned. Skoüs eo gwelet penaos e lak an indianed war renk al loened, ha c'hoazh !
Dipitet oan o welet n'eo ket un oberenn glok oa pourchaset deomp, ar veaj kentañ nemetken. Koulskoude ur wezh erruet tro kreiz al levr em boa va gwalc'h gantañ ; teknikel kenañ eo ha randonus a-walc'h da lenn. Aesoc'h vije bet din pa vije bet sklaeroc'h piv a gomz, De Las Casa pe Koulm, o verkañ an diforc'h gant lizherennoù stouet pe dev. Ul levr talvoudus eo evit gwir, met da studial kentoc'h eget da ziverrañ e amzer.

Un draezenn eo da gentañ-tout al levrig liesyezhek-mañ kenembannet gant Langues du Tonnerre hag ar gazetenn Hopala. Bep bloaz e vez pedet an neb a gar, gant ma vije eus korn-bro Brest, da skrivañ un destenn en e yezh n'eo ket ar galleg. Un tem vez kinniget : "Ul lec'h en ho puhez", ar wezh-mañ, hag e tle pep testenn bout berr dre ma vez embannet tal-ouzh-tal an destenn en e yezh orin hag an droidigezh e galleg. Dornataet e vez da gentañ gant kuriusted rak al liesseurt m'eo ar gerioù, ar skriturioù, lakaet kichen-ha-kichen gras d'an degouezh-se. 30 yezh bennak zo ar bloaz-mañ ha d'ar brezhoneg ur plas a-feson gant 11 testenn. Brav.
En ur stad spered ispisial e tleer bezañ evit lenn al levr penn-da-benn : digor, kurius, evel pa vijer e vakañsoù oc'h ergerzhout ur vro nevez. Plijet on bet gant spered an aozerien p'o deus disklêriet e oa bet skrivet testennoù 'zo gant tud boutin, reoù all gant skrivagnerien, met e oa kevatal an holl destennoù e-keñver dinite. Bommoù denelezh eo a vez profet deomp gant pep hini, en un doare diampart a-wezhioù, pezh a zegas ur vraventez ouzhpenn, evel pa gaver brav tresadenn ur bugel. Kavet 'm eus dreist This room is a railway station, La cuisine de la résidence à Montrouge, El inquilino Damien Gueguen. A-feson em eus kavet ivez komz-plaen rimet Franck Bodenes en En va lokennig plakoplastret. Chomet on o klask reiñ ur ster da Lettres cachées hep gellout kavout an alc'hwez anezhañ met plijet on bet memestra
Dre vras e komz an dud eus lec'hioù a garont, an hini a vevont ennañ bremañ pe aliesoc'hik an hini a vevent ennañ pa oant bihan. Tud all o deus kavet ul lec'h en amzer pe frankaet an dachenn orin. Dreist eo meizañ pegen heñvel omp holl en tu-hont da son ha neuz ar gerioù. Un taol-arnod dedennus e kav din ez eo, lakaat an dud da rannañ ar pezh o disrann, o yezh !

Klasket 'meus un destenn bennak e kembraeg, en aner. Ne vije kembread ebet e bro-Vrest eta ? Ar bloaz a zeu marteze...

Ur romant eo, sañset, evit ma ne glemmo ket an dud a zo anv anezho e-barzh hag a anavezer diboan marteze ! hag evit un nebeut ijinadennoù pe mankoù a-ratozh n'int ket gwall ziaes da ziskoachañ. Pell 'zo eo Mikael Madeg penndudenn kement "romant" a lak da embann, pezh a gavan domaj. Dreist-holl war ar sujed kizidig m'eo an disparti etre gwaz ha gwreg : daoust ma tiskouezfe fent a-walc'h, n'hell ket herzel ouzh e c'hwervoni d'en em ziskouez war un dro. Ar pep gwashañ eo ez eus mil boan o vagañ kamaradiezh pe kendruez ouzh an haroz. Truez, ne lavaran ket.
Lakaet vez diaes al lenner oc'h ober e selletaer ha mat pell 'zo. Netra da rebech ouzh ar stumm a-hend-all, ar stil skrivañ zo plijus ha skañv : setu perak e kendalc'han da lenn e holl "romantoù"... met... mirit 'm eus, a gav din.

En daou levr-se en deus lakaet e brezhoneg hag adkempennet Mikael Madeg e zeizlevr war daou vloavezh, en e studioù uhel just goude e vachelouriezh.
Ne c'hoarvez koulz lavaret seurt ebet... sevel diouzh ar mintin, heuliañ kentelioù, labourat pe en em zibab hep en ober (pezh a ra, 'toare), mont da gousket. Lakaat e soñj en ur plac'h. Hep mont pelloc'h.
N'eo ket displijus da lenn, en em voazañ a reer o leuskel e zaoulagad da flourañ al linennoù hep na rafe an empenn striv ebet evit kompren tra pe dra. Dre chañs on plijet gant yezh Mikael Madeg, a-hend-all e vije bet diaes din kas va lennadenn betek ar fin koulskoude, en tu all da 500 pajenn 'zo en holl. Echuiñ a ra an eil levrenn gant ur pennad-klozañ ne gredan ger ebet anezhañ : dispakañ a ra ar skrivagner e ijin en div bajenn ziwezhañ... netra da welet gant doare ar peurrest.

Ne baouez ket Mikael Madeg da lavaret eo aes evitañ, n'en deus ket ezhomm da labourat evit dont a-benn : n'eo nemet dre ziegi n'en gra ket. N'em eus poan ebet o krediñ se. Setu perak on dipitet o welet n'en deus ket graet ar striv da droc'hañ an hirderioù, da urzhiañ e soñjoù un disterig, ha, perak pas, da implijout an holl draoù bevet-se da awenañ skridoù all. N'en deus ket graet aze labour ar skrivagner : petra 'zo mat, petra n'eo ket, evit an hini a lenno ? Embannet en deus e zeizlevr evel pa vije pezh ur mirdi, hep krediñ e douch... Awen en dez pa fell dezhañ, ur stil gwir, kapasiteoù d'ober gwelloc'h... Perak e ra fae Mikael Madeg ouzh e lennerien ?